Bàn về dự phòng nghiệp vụ Bảo hiểm phi nhân thọ

Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm, dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ gồm cả ba loại: dự phòng phí chưa được hưởng, dự phòng giao động lớn, dự phòng bồi thường. Sau đây chúng ta cùng nghiên cứu bản chất của 3 loại dự phòng này

1. Dự phòng phí chưa được hưởng.

 Bản chất là doanh thu trả trước của người tham gia bảo hiểm cho các doanh nghiệp bảo hiểm. Thời hạn bảo hiểm của hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ thường là 1 năm nên phí bảo hiểm được trả cho cả năm trong đó có doanh thu bảo hiểm (phí bảo hiểm) của năm ký kết hợp đồng và còn lại là doanh thu của năm tiếp theo với số tháng còn lại theo hiệu lực hợp đồng. Vì vậy để tính doanh thu của doanh nghiệp bảo hiểm, phải tách ra 2 phần doanh thu trong kỳ báo cáo (phí được hưởng) và doanh thu còn lại sau kỳ báo cáo (doanh thu trả trước-dự phòng phí chưa được hưởng). Ví dụ: người tham gia bảo hiểm từ 14/3/2010 đến 14/3/2011 phí bảo hiểm phải đóng là 12 triệu. Nếu doanh nghiệp bảo hiểm lập báo cáo kết quả kinh doanh hàng quý, năm thì doanh thu trên được tách ra như sau:

Ngoài ra doanh thu trả trước của kỳ trước cho kỳ báo cáo được nhập vào doanh thu kỳ báo cáo. Tương tự ví dụ trên, doanh thu trả trước cho Quý II/2010 là 3 triệu đồng được tính vào cùng với doanh thu khai thác mới (sau khi trừ doanh thu trả trước của Quý III/2010).

 Để dễ tính ta lấy tròn số dưới 15 ngày tính bằng 1/2 tháng, trên 15 ngày tính tròn cả tháng. Điều này cũng tương tự như hướng dẫn trích lập dự phòng phí chưa được hưởng theo phương pháp 1/24. Như vậy doanh thu phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm doanh thu mới khai thác được hưởng trong kỳ báo cáo và doanh thu trả trước của kỳ trước cho kỳ báo cáo. Cách hạch toán thống kê này hoàn toàn phù hợp với Luật Kế toán, Luật Thuế Giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập hiện hành quy định về doanh thu của các doanh nghiệp nói chung (kể cả ngoài ngành bảo hiểm).

 Sắp tới chúng ta tiến hành sửa đổi Luật Kinh doanh bảo hiểm, do yêu cầu phải tương thích với các Luật hiện hành nên khái niệm “Dự phòng phí chưa được hưởng” cần được xem xét lại cho đúng bản chất để trả lại đúng tên gọi “Doanh thu trả trước”.

 Tuy nhiên để đánh giá khả năng khai thác của doanh nghiệp bảo hiểm, chúng ta cũng cần có số liệu doanh thu phí bảo hiểm khai thác trong kỳ. Đây là chỉ tiêu đánh giá nghiệp vụ , khác hẳn với chỉ tiêu doanh thu phí bảo hiểm trong kỳ báo cáo (bao gồm doanh thu phí bảo hiểm khai thác được hưởng trong kỳ báo cáo và doanh thu phí bảo hiểm trả trước của kỳ trước cho kỳ bảo hiểm). Tách bạch 2 vấn đề này riêng biệt vừa đảm bảo việc nghiệp vụ hạch toán theo luật hiện hành vừa tiến hành kế toán quản trị phục vụ cho nhu cầu quản lý kinh doanh của từng doanh nghiệp bảo hiểm.

2. Dự phòng giao động lớn
 Luật Kinh doanh bảo hiểm cho phép các doanh nghiệp bảo hiểm được trích lập từ 3%-5% phí bảo hiểm mới khai thác để lập Quỹ dự phòng giao động lớn. Việt Nam hiện đang được xếp vào loại nước chịu biến đổi khi hậu lớn nhất thế giới. Bão lụt, hạn hán, giông tố, gió lốc, sóng thần liên tiếp xảy ra với cường độ ngày càng lớn, sức tàn phá ngày càng cao. Dự kiến đến 2020, đồng bằng Sông Cửu long có nhiều vùng thấp hơn mặt nước biển. Vì vậy, chúng ta cần nghiên cứu để tăng tỷ lệ trích lập dự phòng giao động lớn, có thể lên tới 5%-10%.

3. Dự phòng bồi thường.

 Dự phòng bồi thường là khoản trích lập Quỹ để thực hiện trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm sẵn sàng chi trả cho những tổn thất xảy ra đã được khách hàng thông báo nhưng chưa lập đủ hồ sơ để giải quyết bồi thường mà chỉ ước được số tiền phải bồi thường. Những trường hợp này bao gồm: đang trong quá trình giám định tổn thất, đang trong quá trình sửa chữa tổn thất...

Ngoài ra Bộ Tài chính cũng cần quy định rõ khi nào thì được đem dự phòng giao động lớn để giải quyết bồi thường. Ví dụ chỉ những địa phương (tương đương với chi nhánh) bị thiệt hại nặng nề trong thời gian tương ứng với thiên tai đó, tổn thất thuộc rủi ro bảo hiểm mới được giải quyết bồi thường từ quỹ dự phòng giao động lớn, tránh tình trạng sợ tỷ lệ bồi thường cao, thua lỗ, hạ hết dự phòng để bồi thường./.

Phí vận chuyển tầu biển liên tục tăng : DN Việt mất quyền lựa chọn

DN VN đang bị tăng giá vô tội vạ đối với các loại phí- phụ phí vận chuyển container (cont) đường biển. Tuy nhiên, không thể giải quyết được “vấn nạn” này, khi DN Việt không được... chọn hãng vận chuyển.

Hơn thế, các hãng tàu của VN cũng không thể chuyên chở hàng quốc tế dù năng lực tốt và chi phí thấp hơn nhiều hãng vận tải nước ngoài. 

Nhiều khoản phí... trời ơi 

Ông Nguyễn Đức Thanh- Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Điều VN (Vinacas) cho biết từ tháng 5/2011 đến nay, các hãng tàu nước ngoài đồng loạt tăng các loại phí, phụ phí vận chuyển container (cont)  bằng tàu biển trung bình thêm khoảng 50%, làm tổng phí- phụ phí trung bình tăng lên từ 150- 200 USD/cont 20 feed  tiêu chuẩn (TEU). 

Cụ thể với rất nhiều các loại phụ phí mới được áp dụng như phụ phí xăng dầu (EBS), phí đảm bảo container (EMS), phí truyền dữ liệu (Telex), phí sửa chữa vệ sinh cont, phí lưu cont, phí chuyển vỏ rỗng (CISD)... Nhiều loại phụ phí cũ như  phí chứng từ (D/O), phụ phí xếp dỡ tại cảng (THC), phí seal... cũng tăng giá. Bên cạnh đó một số hãng tàu thông báo sẽ thu thêm các loại phí mới như: EBS cho hàng đi châu Á, ENS cho hàng đi châu Âu, phí TELEX... 

Không chỉ có vậy, một số hãng đã thu thêm phụ phí chuyển vỏ rỗng CISD với mức 30 USD/ cont kể từ tháng 6/ 2011. Đây là loại phí rất vô lý bởi việc đảm bảo tải trọng hài hòa 2 chiều là chuyện của hãng tàu, để bảo đảm doanh thu thì nhà vận chuyển phải tìm kiếm nguồn hàng chứ không thể cứ thu phí để bù vào việc chuyên chở vỏ.

Ông Nguyễn Công Thanh- Phó GĐ Cty TNHH Tân Hòa chuyên về XNK nông sản bức xúc nhất với khoản phí đảm bảo container (EMS). Khi DN Việt nhận hàng thì không thể nhìn thấy bên trong tình trạng thế nào, nhưng khi trả cont thì rất dễ bị kết luận là cont bị thủng đáy, móp méo... và buộc trách nhiệm các DN Việt phải trả phí sửa chữa. 

Ông Nguyễn Công Đạt - Trưởng Phòng XNK Cty TNHH Tân Hòa (chuyên chế biến XNK hạt điều) khẳng định, hiện vận chuyển hàng hóa bằng cont ra nước ngoài thu lãi rất cao, khoản tiền lớn nhất là tiền cước vận chuyển, luôn từ 1.500 USD đến 3000 USD/TEU. Ông Đạt cũng cho rằng, việc để nước ngoài nắm quyền chọn hãng tàu cũng là thiệt thòi đối với các hãng tàu VN bởi  dù có khả năng cũng khó có cơ hội nhận được hàng vận chuyển, nếu không được DN nước ngoài hỗ trợ. 

Vì sao phải chịu thiệt thòi ? 

Vì sao DN Việt lại chấp nhận việc tăng giá nêu trên mà không thể chọn hãng vận chuyển khác có phí thấp hơn, hoặc “người Việt dùng hàng Việt”,  một cán bộ XNK của Cty TNHH Tân An (tỉnh Long An) chuyên về XNK nông sản cho biết: Luật bất thành văn khi vận chuyển container tại VN ra nước ngoài là đối tác nước ngoài có toàn quyền chọn hãng tàu vận chuyển, và họ chọn quyền trả cước vận chuyển thay đổi tùy theo tuyến đường dài hay ngắn. DN VN phải trả các khoản phí và phụ phí, rất phức tạp, thậm chí có cả phụ phí chiến tranh, phụ phí ách tắc cảng (khoảng năm 2008 đã áp dụng tại VN). 

Ngoài ra các hãng tàu và các đối tác nước ngoài luôn nắm đằng chuôi. Ví dụ: Nếu DN Việt không trả tiền hư hỏng cont thì họ sẽ trừ hoàn toàn bằng tiền đặt cọc cont trước đó (600 ngàn đồng- 1 triệu đồng /TEU). Khi trao đổi về việc ai là người quyết định tình trạng cont để buộc DN trả tiền sửa chữa, vị cán bộ nêu trên cho biết: Khi trả cont, nhân viên bốc dỡ luôn muốn làm nhanh nên sẽ dễ dàng chấp nhận ký vào biên bản nhận xét tình trạng container do nhân viên hãng tàu đưa ra, bởi ký hay không ký không quan trọng đối với họ. 

Vừa qua, Hiệp hội chủ hàng VN và các cơ quan chức năng đã rất nỗ lực đàm phán để Hiệp hội chủ tàu châu Á (IADA) đồng ý tách phí xếp dỡ container THC (120- 130 USD/cont) ra khỏi phí vận chuyển đường biển. Tuy nhiên, theo nhiều DN, phí THC chỉ là một trong hàng trăm các loại phí và phụ phí mà bất cứ lúc nào các hãng tàu nước ngoài cũng có thể áp dụng. Do vậy, một quan hệ công bằng giữa DN VN với hãng tàu, với đối tác là giải pháp căn cơ không chỉ đối với vấn đề phí và phụ phí mà còn đối với các vấn đề khác. Điều này nằm ngoài khả năng của các DN Việt.

Theo DDDN